Sáng kiến Trao quyền cho giáo viên
Nâng cao năng lực giảng dạy cho giáo viên ở khu vực khó khăn khi triển khai Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 thông qua các nhóm hoạt động tích cực
Sứ mệnh của chúng tôi
Viện Khoa học Giáo dục Việt Nam (VNIES) phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Quốc tế (IDRC) và Quỹ phát triển giáo dục công nghệ Philippines (FIT-Ed) triển khai dự án “Nâng cao năng lực giảng dạy cho giáo viên ở khu vực khó khăn khi triển khai chương trình giáo dục phổ thông 2018 thông qua các nhóm hoạt động tích cực” với mục tiêu hỗ trợ giáo viên cấp Trung học cơ sở phát triển chuyên môn và kĩ năng sư phạm, tập trung hoạt động trên cơ sở hợp tác và chia sẻ kiến thức.
Dự án triển khai với các nhóm giáo viên tại 03 tỉnh: Thái Nguyên, Quảng Bình (nay là Quảng Trị) và Sóc Trăng (nay là Cần Thơ), kéo dài trong 02 năm với các hoạt động gồm 03 phần chính: khảo sát đầu kì; triển khai tập huấn và trao đổi chuyên môn; khảo sát cuối kì và đánh giá tổng kết dự án.
Chia sẻ từ giáo viên
Trong phiên bản 1 của bài học, giáo viên thiết kế nhiều câu hỏi kiểm tra nhanh và sử dụng công nghệ để tăng hứng thú. Tuy nhiên, qua phân tích clip và sản phẩm học tập, nhóm nhận thấy phần lớn thời gian lớp học vẫn do giáo viên dẫn dắt. Học sinh trả lời ngắn gọn, ít tranh luận, và chưa thể hiện rõ quá trình tự học.
Dựa trên minh chứng đó, nhóm quyết định điều chỉnh ở phiên bản 2: giảm số câu hỏi đóng, tăng câu hỏi mở; thêm hoạt động yêu cầu học sinh tự đặt câu hỏi; bổ sung bước phản tư cuối giờ; và tinh giản việc sử dụng công nghệ ở phần luyện tập.
Kết quả quan sát cho thấy học sinh bắt đầu trao đổi nhiều hơn, có em chủ động phản biện ý kiến bạn. Phiếu phản tư cuối giờ thể hiện rõ sự tự nhận thức về điểm mạnh và điểm cần cải thiện. Không khí lớp học chuyển từ “trả lời đúng” sang “hiểu sâu và trao đổi”.
Sự thay đổi không nằm ở công cụ, mà ở cách thiết kế cơ hội để học sinh tự học và tự điều chỉnh. Đây là minh chứng cho việc cải tiến kế hoạch bài học dựa trên quan sát thực tế đã tạo ra chuyển biến tích cực trong quá trình học tập.
— Nguyễn Văn A, Trường X
Trong thiết kế ban đầu, bài dạy chú trọng vào việc cung cấp kiến thức nền và yêu cầu học sinh phân tích dựa trên các khung mẫu có sẵn. Dù tiết học diễn ra trôi chảy, nhưng qua xem xét các bài viết cảm nhận, nhóm nhận thấy sự đồng nhất đến mức đơn điệu trong suy nghĩ của học sinh. Các em có xu hướng lặp lại quan điểm của giáo viên thay vì đưa ra góc nhìn cá nhân.
Để khắc phục, phiên bản 2 đã mạnh dạn lược bỏ các bài giảng giải dài dòng, thay vào đó là kỹ thuật "Bàn tròn tranh luận" với các chủ đề có tính đa chiều. Giáo viên bổ sung các ngữ liệu ngoài sách giáo khoa và khuyến khích học sinh sử dụng sơ đồ tư duy để kết nối kiến thức cũ - mới, đồng thời yêu cầu các em phải bảo vệ quan điểm của mình trước những ý kiến trái chiều.
Chuyển biến ghi nhận được là sự bùng nổ của các luồng tư duy độc lập. Học sinh bắt đầu biết sử dụng bằng chứng để phản bác hoặc bổ sung cho nhau một cách văn minh. Những câu hỏi "Tại sao?" và "Nếu như?" xuất hiện liên tục, biến lớp học thành một diễn đàn trao đổi tri thức thực thụ. Điều này minh chứng rằng khi rào cản về "đáp án duy nhất" được dỡ bỏ, năng lực sáng tạo của người học mới thực sự được giải phóng.
— Hà Thị Thuý, xyz